Acceso usuarios
Inocente Luntadila Nlandu
Este artigo ten por obxectivo describir o funcionamento e a estrutura dos principais pragmatemas empregados en kíkôngò, lingua bantú falada en Angola, Congo-Kinshasa, CongoBrazzaville e Gabón. Para isto, recompiláronse máis de noventa pragmatemas empregados en expresións de saúdo e agradecemento, para expresar desexos, escusas, ordes ou súplicas, en interxeccións, prohibicións ou insultos, para despedirse, como toma de contacto, para pedir permiso e para lanzar cumprimentos. No que respecta ao seu funcionamento, chegouse á conclusión de que a metade dos pragmatemas preséntanse en formas verbais; outro 30 %, en locucións (verbais, nominais, adxectivas, adverbiais, pronominais, preposicionais e interxectivas) e o 20 % restante, en deverbais, interxeccións e outros termos primitivos. En termos de estrutura, existen pragmatemas tanto monolexicais como polilexicais, mentres que outros constitúen unidades frásticas. Os monolexicais, como yoyo (‘adeus’) ou nkenda (‘piedade’), representan o 25 % do total dos pragmatemas. A mesma porcentaxe abrangue os polilexicais, como kana ngi, kana nga (‘como actuar en caso de emerxencia?’) ou mankaka nkanu (‘tabú’). O 50 % restante corresponde aos pragmatemas frásticos, como ka mantadidi ko! (‘dáme igual’) ou kala ye ngangu (‘estate atento ou atenta’). Estes resultados amosan que, en xeral, os pragmatemas en kíkôngò son unidades frásticas empregadas en situacións moi concretas e que resultan familiares a todos os individuos interlocutores.
This article seeks to describe the functioning and structure of the most frequent pragmemes used in Kikongo, Bantu language spoken in Angola, Congo-Kinshasa, Congo-Brazzaville, and Gabon. More than ninety pragmemes used for greetings, expressions of gratitude, desires, excuses, commands, pleas, interjections, prohibitions, insults, farewells, greetings, to ask for permission, and to give compliments have been analyzed. In terms of functioning, we have concluded that half of the pragmemes are present in verbal forms. Another 30 %, in phrases (verbal, nominal, adjectival, adverbial, pronominal, prepositional, and interjectional). The remaining 20 % are found in deverbals, interjections, and other primitive terms. Regarding the structure, some pragmemes are monolexical, others are polylexical, and others constitute phrasal units. Monolexical pragmemes, such as yoyo (‘goodbye’) or nkenda (‘pity’), represent 25 % of the total pragmemes. Similarly, polylexical pragmemes, such as kana ngi, kana nga (‘what to do in case of emergency?’) or mankaka nkanu (‘forbidden truth’), constitute another 25 %. By contrast, phrasal pragmemes, such as ka mantadidi ko! (‘I don’t care’) or kala ye ngangu (‘be alert’), account for 50 %. These results suggest that pragmemes used in Kikongo are, broadly, phrasal units used in very specific situations and familiar to all interlocutors.
